การติดตั้งหลังคาโซล่าเซลล์ (Solar Rooftop) ได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อย ๆ เพราะนอกจากจะเป็นการลงทุนเพื่อลดค่าใช้จ่ายในระยะยาวแล้ว ยังเป็นการลงทุนเพื่อสิ่งแวดล้อมและอนาคตที่ยั่งยืน การทำความเข้าใจว่าระบบหลังคาโซล่าเซลล์คืออะไร มีกี่ประเภท และแต่ละประเภทแตกต่างกันอย่างไร จะช่วยให้เราตัดสินใจเลือกโซลูชันที่เหมาะสมกับความต้องการของเราได้มากที่สุด
ระบบหลังคาโซล่าเซลล์คืออะไร
หลังคาโซล่าเซลล์ คือเทคโนโลยีการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ โดยการติดตั้งแผงโซล่าเซลล์ ซึ่งทำหน้าที่เป็นตัวรับแสงบนโครงสร้างหลังคาของอาคารบ้านเรือน เมื่อแสงอาทิตย์ตกกระทบ แผงจะเปลี่ยนพลังงานแสงเป็นไฟฟ้ากระแสตรง (DC) จากนั้นไฟฟ้าจะถูกส่งไปยังอินเวอร์เตอร์ (Inverter) เพื่อแปลงเป็นไฟฟ้ากระแสสลับ (AC) ซึ่งเป็นรูปแบบไฟฟ้าที่ใช้กับเครื่องใช้ไฟฟ้าทั่วไปภายในบ้าน
ระบบหลังคาโซล่าเซลล์มีกี่แบบ
การเลือกระบบหลังคาโซล่าเซลล์ที่เหมาะสมที่สุดนั้น ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ไม่ว่าจะเป็นพฤติกรรมการใช้ไฟฟ้าในแต่ละวัน สถานที่ติดโซล่าเซลล์ และงบประมาณที่มี โดยทั่วไปแล้ว เราสามารถแบ่งระบบการทำงานของหลังคาโซล่าเซลล์ที่นิยมใช้ในปัจจุบันออกได้เป็น 3 ระบบหลัก ซึ่งแต่ละระบบก็มีจุดเด่นและข้อจำกัดที่แตกต่างกันไป
ระบบออฟกริด (Off Grid)
ระบบหลังคาโซล่าเซลล์แบบออฟกริด คือระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ ที่ไม่มีการเชื่อมต่อเข้ากับระบบสายส่งของการไฟฟ้าภาครัฐ เหมาะสำหรับพื้นที่ห่างไกลที่ไฟฟ้าเข้าไม่ถึง เช่น บ้านสวน ไร่นา หรือบนภูเขาสูง ระบบนี้จะผลิตไฟฟ้าเพื่อใช้งานในช่วงกลางวัน หากต้องการใช้ไฟฟ้าในเวลากลางคืน จำเป็นต้องมีแบตเตอรี่เพื่อกักเก็บพลังงานสำรองไว้ใช้ ซึ่งงบประมาณในการติดตั้งจะสูงขึ้นตามขนาดของแบตเตอรี่
ข้อดี
- สามารถผลิตและใช้ไฟฟ้าได้เองโดยสมบูรณ์ ไม่ต้องเสียค่าไฟฟ้าให้การไฟฟ้า
- มีไฟฟ้าใช้ตลอดเวลา แม้ในวันที่ไฟดับ หรือในพื้นที่ห่างไกลที่ไฟฟ้าเข้าไม่ถึง ก็ยังคงมีไฟฟ้าใช้จากแบตเตอรี่
ข้อเสีย
- ต้นทุนสูง เนื่องจากต้องมีการลงทุนซื้อแบตเตอรี่ ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่มีราคาสูงและต้องมีการบำรุงรักษาหรือเปลี่ยนใหม่ทุก ๆ 5-10 ปี
- ขนาดระบบต้องใหญ่เพียงพอ ต้องออกแบบขนาดของแผงโซล่าเซลล์และแบตเตอรี่ให้ใหญ่พอที่จะรองรับความต้องการใช้ไฟฟ้าทั้งหมดได้ โดยเฉพาะในช่วงที่สภาพอากาศไม่เอื้ออำนวย
- ระบบโซล่าเซลล์ออฟกริดมีความซับซ้อนและต้องการการดูแลรักษาแบตเตอรี่อย่างสม่ำเสมอ
เหมาะกับใคร
บ้านพักในพื้นที่ห่างไกลที่ไฟฟ้าเข้าไม่ถึง เช่น บ้านสวน กระท่อมกลางนา หรือพื้นที่ที่ไฟฟ้าดับบ่อย และต้องการมีไฟฟ้าสำรองใช้ตลอดเวลา
ระบบออนกริด (On Grid)
ระบบหลังคาโซล่าเซลล์แบบออนกริด เป็นระบบที่ได้รับความนิยมมากที่สุดสำหรับบ้านพักอาศัยและอาคารสำนักงานทั่วไป โดยระบบจะเชื่อมต่อขนานเข้ากับโครงข่ายของการไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) หรือการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) หลักการทำงานคือระบบจะดึงพลังงานไฟฟ้าที่ผลิตได้จากหลังคาโซล่าเซลล์มาใช้งานก่อน หากพลังงานไม่เพียงพอ ระบบจะดึงไฟฟ้าจากสายส่งเข้ามาเสริมโดยอัตโนมัติ และหากผลิตได้เกินความต้องการ ก็สามารถขายคืนให้กับการไฟฟ้าได้ (ตามนโยบายภาครัฐ)
ข้อดี
- เป็นการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุด เนื่องจากไม่ต้องใช้แบตเตอรี่ซึ่งมีราคาสูงและมีอายุการใช้งานจำกัด ทำให้ต้นทุนของ ระบบโซลาร์เซลล์ ประเภทนี้ต่ำกว่าแบบอื่น
- ไม่ต้องกังวลเรื่องไฟฟ้าไม่พอใช้ เพราะสามารถดึงไฟฟ้าจากการไฟฟ้ามาใช้ได้ตลอดเวลาเมื่อต้องการ
- สามารถสร้างรายได้ หากผลิตไฟฟ้าได้เกินความต้องการ ก็สามารถขายคืนให้กับการไฟฟ้าได้
ข้อเสีย
ไม่สามารถใช้ไฟฟ้าได้เมื่อไฟดับ เนื่องจากอินเวอร์เตอร์ของระบบโซล่าเซลล์ แบบออนกริดถูกออกแบบมาให้หยุดทำงานอัตโนมัติเมื่อไฟฟ้าจากการไฟฟ้าดับ เพื่อความปลอดภัยของเจ้าหน้าที่ที่มาซ่อมบำรุงสายส่ง
เหมาะกับใคร
บ้านที่ใช้ไฟฟ้าส่วนใหญ่ในช่วงเวลากลางวัน เช่น บ้านที่มีคนอยู่ตลอดวัน Home Office หรือบ้านที่ต้องการลดค่าไฟฟ้าเป็นเป้าหมายหลัก และไม่ได้มีความกังวลเรื่องไฟฟ้าดับ
ระบบ Hybrid Grid
ระบบหลังคาโซล่าเซลล์แบบไฮบริด เป็นการนำข้อดีของระบบออนกริดและออฟกริดมารวมกัน โดยระบบจะมีการเชื่อมต่อกับการไฟฟ้าเช่นเดียวกับระบบออนกริด แต่เพิ่มเติมคือมีแบตเตอรี่สำหรับสำรองพลังงานไฟฟ้าไว้ใช้ด้วย ทำให้สามารถใช้ไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ได้ทั้งในเวลากลางวันและกลางคืน โดยในช่วงกลางวันหากผลิตไฟฟ้าได้เกินความต้องการ ระบบจะนำไปชาร์จเก็บในแบตเตอรี่ก่อน เมื่อแบตเตอรี่เต็มแล้วจึงจะขายคืนการไฟฟ้า นับเป็นระบบที่มีความเสถียรและบริหารจัดการพลังงานได้ดีที่สุด
ข้อดี
- มีไฟฟ้าใช้ทั้งจากโซล่าเซลล์ แบตเตอรี่ และการไฟฟ้า ทำให้มีไฟฟ้าใช้อย่างต่อเนื่อง
- มีไฟฟ้าสำรองใช้เมื่อไฟดับ สามารถดึงพลังงานจากแบตเตอรี่มาใช้เป็นไฟสำรองได้ทันที
- ลดค่าไฟฟ้าได้มาก สามารถใช้ไฟฟ้าที่ผลิตเองได้ทั้งกลางวันและกลางคืน ช่วยลดการพึ่งพาไฟฟ้าจากการไฟฟ้าได้
ข้อเสีย
โซล่าเซลล์แบบไฮบริดเป็นระบบโซล่าเซลล์ ที่มีต้นทุนในการติดตั้งสูงที่สุด เนื่องจากมีทั้งอุปกรณ์ของระบบออนกริดและแบตเตอรี่สำรองไฟ
เหมาะกับใคร
บ้านที่ต้องการความมั่นคงทางพลังงานสูง ต้องการมีไฟฟ้าสำรองใช้ในกรณีฉุกเฉิน และต้องการใช้ไฟฟ้าที่ผลิตจากทั้งระบบโซล่าเซลล์ ให้คุ้มค่าที่สุดทั้งในเวลากลางวันและกลางคืน
ระบบหลังคาโซล่าเซลล์แต่ละแบบต่างกันอย่างไร
| คุณสมบัติ | ระบบออฟกริด (Off-Grid) | ระบบออนกริด (On-Grid) | ระบบไฮบริด (Hybrid) |
| ช่วงเวลาที่ใช้ไฟจากโซล่าเซลล์ | กลางวัน (หากต้องการใช้กลางคืนต้องมีแบตเตอรี่) | กลางวัน | ทั้งกลางวันและกลางคืน |
| การขออนุญาตกับภาครัฐ | ไม่ต้องขออนุญาต | ต้องขออนุญาต | ต้องขออนุญาต |
| การขายไฟคืนรัฐบาล | ขายคืนไม่ได้ | ขายคืนได้ | ขายคืนได้ |
| งบประมาณ |